تجارت ایران و تاجیکستان در مسیر توسعه و گسترش همکاری‌های اقتصادی

روابط تجاری میان کشورها همواره متأثر از تحولات جهانی و منطقه‌ای است و در شرایط کنونی، توسعه همکاری‌های دوجانبه با کشورهای همسایه اهمیت بیشتری یافته است. ایران با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده در حوزه‌های صنعتی، کشاورزی و خدمات فنی و مهندسی، همواره گسترش روابط اقتصادی با کشورهای منطقه را در دستور کار قرار داده است.

تأکید مقامات دو کشور بر تقویت همکاری‌های اقتصادی و صنعتی

در این میان، تاجیکستان به دلیل اشتراکات فرهنگی، تاریخی و زبانی، فرصت مناسبی برای تعمیق روابط اقتصادی و افزایش تجارت دوجانبه به‌ویژه در بخش‌های صنعتی، معادن و خدمات فنی و مهندسی محسوب می‌شود. توسعه این روابط، علاوه بر منافع اقتصادی، می‌تواند نقش مؤثری در تقویت امنیت و ثبات منطقه‌ای داشته باشد.

در دیدار سید محمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران با همتای تاجیکستانی خود در اردیبهشت ۱۴۰۴، بر تقویت همکاری‌های اقتصادی و تجاری میان دو کشور تأکید شد. وزیر صمت ایران در این دیدار اعلام کرد که وزارت صمت آمادگی دارد درخواست‌های تاجیکستان در حوزه صنایع شیمیایی و صنایع غذایی را با ایجاد سازوکارهای مورد توافق دو طرف اجرایی کند.

اتابک همچنین تأکید کرد که نیازهای تاجیکستان در زمینه ساخت کارخانه یا تأمین محصولات صنعتی با توافق دوجانبه عملیاتی خواهد شد. وی بر ساخت و تجهیز کارخانجات دارویی پس از تطبیق استانداردهای دو کشور تأکید کرد و افزود این پروژه‌ها در دستور کار قرار دارد. همچنین مذاکرات مربوط به توسعه معادن و زیرساخت‌های معدنی تاجیکستان با همکاری سازمان ایمیدرو از دیگر محورهای این دیدار بود که به گفته وزیر صمت، مراحل مقدماتی آن آغاز خواهد شد.

ظرفیت‌های مشترک ایران و تاجیکستان برای گسترش تجارت دوجانبه

در ادامه این رویکرد، محمدرضا توکلی‌زاده رئیس اتاق ایران و مشهد و فعال اقتصادی، به ظرفیت‌های مشترک دو کشور برای توسعه روابط تجاری اشاره کرد. وی اظهار داشت که ایران و تاجیکستان به واسطه پیوندهای فرهنگی، تاریخی و زبانی، زمینه‌ای کم‌نظیر برای همکاری‌های اقتصادی دارند و این اشتراکات می‌تواند به الگویی نوین از همکاری منطقه‌ای تبدیل شود.

توکلی‌زاده با اشاره به روند رو به رشد مبادلات تجاری میان دو کشور گفت: صادرات ایران به تاجیکستان از ۹۱ میلیون دلار در سال ۱۴۰۰ به ۳۰۳ میلیون دلار در پایان سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است که این رشد، ظرفیت بالای تعمیق روابط اقتصادی دو کشور را نشان می‌دهد.

وی با بیان اینکه ایران با وجود قرار گرفتن در میان پنج شریک تجاری اصلی تاجیکستان، همچنان سهم محدودی از بازار واردات ۶.۸ میلیارد دلاری این کشور دارد، افزود: رقابت کشورهایی مانند ترکیه در بازار تاجیکستان وجود دارد، اما این فاصله می‌تواند فرصت‌های قابل توجهی برای افزایش صادرات ایران، به‌ویژه در حوزه معادن و خدمات فنی و مهندسی ایجاد کند.

یکی از محورهای مهم همکاری، توسعه صنایع شیمیایی، غذایی و دارویی در تاجیکستان است. وزیر صمت ایران در این زمینه بر اجرای پروژه‌های ساخت و تجهیز کارخانجات و تأمین محصولات صنعتی با توافق دوجانبه تأکید کرده و تطبیق استانداردهای دو کشور را شرط اصلی تحقق این برنامه‌ها دانسته است. توسعه زیرساخت‌های معدنی و صنایع معدنی تاجیکستان نیز از دیگر محورهای مذاکرات دو طرف عنوان شده است.

در مجموع، توسعه معادن و صنایع معدنی، ایجاد زیرساخت‌های مشترک و گسترش همکاری‌های صنعتی می‌تواند به رشد چشمگیر روابط اقتصادی ایران و تاجیکستان منجر شود. این همکاری‌ها علاوه بر افزایش مبادلات تجاری، زمینه‌ساز شکل‌گیری پیوندهای پایدار فرهنگی و سیاسی میان دو کشور خواهد بود. توکلی‌زاده نیز تأکید کرد که ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های صنعتی خود می‌تواند به یک شریک راهبردی برای تاجیکستان تبدیل شود؛ مسیری که در نهایت به رشد اقتصادی و تقویت امنیت و ثبات منطقه‌ای خواهد انجامید.