چرا تاجیکستان به دنبال تأمین سوخت از ایران است؟

به گزارش اتاق تجارت ؛  مذاکرات دو کشور درباره تأمین سوخت و مسیرهای حمل‌ونقل در تهران انجام شده است.تاجیکستان برای تأمین بخشی از نیاز انرژی خود، درخواست واردات ۲.۵۵ میلیون تن نفت خام و فرآورده‌های نفتی از ایران را ارائه کرده است.

این درخواست در جریان مذاکرات مقام‌های تاجیکستان و ایران در تهران مطرح شد و ترکیب محموله مورد نیاز نیز مشخص شده است.

تاجیکستان سوخت ایران را می‌خواهد

بخش عمده فرآورده‌های نفتی مورد نیاز تاجیکستان طی سال‌های گذشته از روسیه تأمین شده است. بر اساس داده‌های منتشرشده، سهم روسیه از واردات فرآورده‌های نفتی تاجیکستان در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به ۹۱.۱ درصد رسیده بود.

کاهش صادرات سوخت روسیه و محدودیت‌های ایجادشده در بازار این کشور، تاجیکستان را به سمت یافتن منابع جایگزین سوق داده است.

گزارش‌ها همچنین از کاهش قابل توجه صادرات بنزین روسیه به تاجیکستان در ماه ژوئیه خبر می‌دهند. صادرات سوخت هواپیما نیز در این مدت متوقف شده و صادرات گازوئیل کاهش محدودی داشته است.

مذاکرات ایران و تاجیکستان در تهران

مذاکرات مربوط به تأمین سوخت در ۱۵ اوت ۲۰۲۶ در تهران انجام شد. هیأت تاجیکستانی به ریاست عظیم ابراهیم، وزیر حمل‌ونقل، و دالر جمعه، وزیر انرژی و منابع آب، با محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت ایران، دیدار کردند.

در این مذاکرات، علاوه بر موضوع تأمین فرآورده‌های نفتی، مسائل مربوط به حمل‌ونقل و ایجاد مسیرهای مناسب برای انتقال محموله‌ها نیز مورد بررسی قرار گرفت.

تاجیکستان خواستار کریدور سبز شد

انتقال ۲.۵۵ میلیون تن سوخت، نیازمند ظرفیت گسترده حمل‌ونقل ریلی و لجستیکی است. تاجیکستان از ایران درخواست کرده است برای جابه‌جایی این محموله، کریدور سبز و تسهیلات ویژه در بنادر و مسیرهای ریلی ایجاد شود.

حجم سوخت مورد درخواست معادل حدود ۵۱ هزار واگن قطار عنوان شده است؛ موضوعی که اهمیت هماهنگی لجستیکی میان دو کشور را نشان می‌دهد.

همچنین تاجیکستان خواستار تخفیف در خدمات فرودگاهی و ناوبری برای هواپیماهای شرکت سامان ایر شده است.

وضعیت همکاری حمل‌ونقلی ایران و تاجیکستان

کاهش صادرات روسیه بازار تاجیکستان را تحت فشار گذاشت

محدودیت صادرات فرآورده‌های نفتی از روسیه، فشار بیشتری بر بازار سوخت تاجیکستان وارد کرده است. طبق اطلاعات منتشرشده، قیمت بنزین در این کشور حدود ۱۳ درصد و قیمت گازوئیل حدود ۲۱ درصد بالاتر از میانگین تاریخی قرار گرفته است.

در شهر خجند نیز کمبود گازوئیل و افزایش هزینه سوخت موجب توقف فعالیت برخی اتوبوس‌های عمومی شده است.

از سوی دیگر، ذخایر استراتژیک سوخت تاجیکستان برای حدود ۶۰ روز کفایت می‌کند و همین مسئله اهمیت یافتن منابع جایگزین را افزایش داده است.

ممنوعیت صادرات سوخت روسیه

روسیه برای تنظیم بازار داخلی، محدودیت‌هایی برای صادرات بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما اعمال کرده است. این ممنوعیت دست‌کم تا ۳۱ ژانویه ۲۰۲۷ تمدید شده و توافق‌های دولتی از برخی محدودیت‌ها مستثنی هستند.

کاهش عرضه روسیه در شرایطی رخ داده که تاجیکستان همچنان وابستگی بالایی به فرآورده‌های نفتی وارداتی از این کشور دارد.

تجارت ایران و تاجیکستان در مسیر رشد

همزمان با مذاکرات انرژی، حجم مبادلات کالایی ایران و تاجیکستان نیز افزایش یافته است. طبق آمار وزارت حمل‌ونقل تاجیکستان، در شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۴۳۲ هزار تن کالا میان دو کشور جابه‌جا شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱۷.۵ درصد افزایش داشته است.

امضای ۱۷ سند همکاری در حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی نیز از گسترش همکاری‌های دو کشور در بخش ترانزیت و جابه‌جایی کالا حکایت دارد.

جمع‌بندی

تاجیکستان برای کاهش وابستگی به سوخت روسیه، درخواست خرید ۲.۵۵ میلیون تن نفت خام و فرآورده‌های نفتی از ایران را مطرح کرده است. این درخواست شامل نفت خام، گازوئیل، بنزین و سوخت هواپیما می‌شود. همزمان، دو کشور در حال بررسی ظرفیت‌های ریلی و لجستیکی برای انتقال این محموله و توسعه همکاری‌های حمل‌ونقلی هستند.