نفتکش‌ها چگونه تنگه هرمز را دور می زنند ؟

به گزارش اتاق تجارت ؛ تولیدکنندگان نفت خلیج فارس با کمک اسکورت نظامی آمریکا، مسیرهای تازه‌ای برای انتقال نفت از تنگه هرمز ایجاد کرده‌اند. خاموش‌کردن سامانه شناسایی نفتکش‌ها، عبور شبانه و انتقال محموله در خلیج عمان، بخشی از این راهکار است؛ اقدامی پرهزینه که فعلاً به تداوم صادرات نفت و جلوگیری از جهش شدید قیمت‌ها کمک کرده است.

دور زدن تنگه هرمز برای صادرات نفت

در این روش، نفتکش‌ها هنگام عبور از تنگه هرمز سامانه AIS خود را خاموش می‌کنند تا موقعیت و مسیر حرکت آنها برای سامانه‌های ردیابی عمومی مشخص نباشد. برخی از این عبورها نیز با اسکورت نیروهای آمریکایی و در ساعات شب انجام می‌شود.

نفت پس از عبور از تنگه، در خلیج عمان به نفتکش‌های دیگری منتقل می‌شود و این شناورها محموله را به سمت بازارهایی مانند چین، تایوان، کره جنوبی، فیلیپین، ویتنام و تایلند می‌برند.

 ماجرای نفتکش Kiku

یکی از نمونه‌های این شیوه، نفتکش بزرگ Kiku است. این نفتکش پس از بارگیری در پایانه نفتی مسیعید قطر، از تنگه هرمز عبور کرد اما هنگام نزدیک‌شدن به سواحل امارات، سامانه ردیابی خود را خاموش کرد.

سیگنال نفتکش روز بعد در سوی دیگر تنگه ظاهر شد و سپس Kiku در نزدیکی یک نفتکش یونانی دیگر به نام Nave Electron قرار گرفت. دو نفتکش برای انتقال محموله نفت در کنار یکدیگر ماندند و پس از پایان عملیات، Nave Electron مسیر خود را به سمت چین ادامه داد.

این نوع جابه‌جایی نشان می‌دهد که اطلاعات مربوط به عبور نفتکش‌ها تنها از طریق داده‌های AIS قابل مشاهده نیست و تصاویر ماهواره‌ای و راداری نیز برای رصد تردد کشتی‌ها اهمیت پیدا کرده‌اند.

صادرات نفت چگونه از فشار تنگه هرمز عبور می‌کند؟

کشورهای تولیدکننده نفت منطقه علاوه بر عبور مخفیانه نفتکش‌ها، بخشی از صادرات خود را از مسیرهای جایگزین منتقل کرده‌اند.

این ارقام نشان می‌دهد بازار جهانی نفت برای جبران اختلال ایجادشده، تنها به یک راهکار متکی نیست و هم‌زمان از مسیرهای جایگزین، افزایش تولید، ذخایر استراتژیک و کاهش تقاضا استفاده می‌کند.

چرا تنگه هرمز همچنان نقطه حساس بازار نفت است؟

تنگه هرمز تنها حدود ۲۳ مایل عرض دارد و به همین دلیل امکان مانور نفتکش‌ها در آن محدود است. خاموش‌کردن AIS نیز به معنای نامرئی‌شدن کامل کشتی نیست؛ زیرا رادارها و تصاویر ماهواره‌ای همچنان می‌توانند حرکت شناورها را شناسایی کنند.

بر اساس داده‌های مطرح‌شده در گزارش، طی دو هفته حدود ۸۰ درصد تردد ثبت‌شده از تنگه هرمز به شکل «تاریک» انجام شده است. البته اختلال GPS و شرایط جنگی، ارزیابی دقیق میزان تردد را دشوار کرده است.

از سوی دیگر، حمل‌ونقل دریایی تنها با مشکل امنیتی مواجه نیست. افزایش ریسک حملات باعث افزایش هزینه‌های بیمه و انتقال بخشی از ریسک از شرکت‌های کشتیرانی به دولت آمریکا و تولیدکنندگان نفت شده است.

ذخایر نفتی جهان در حال کاهش است

راهکارهای جدید توانسته‌اند بخشی از جریان نفت را حفظ کنند، اما مشکل اصلی بازار همچنان پابرجاست. طبق گزارش، ذخایر تجاری نفت جهان در طول جنگ حدود ۱.۹ میلیارد بشکه کاهش یافته است.

آمریکا نیز بخش قابل توجهی از ذخایر راهبردی خود را آزاد کرده و چین برای جلوگیری از اختلال در بازار داخلی از ذخایر نفتی خود استفاده کرده است.

هم‌زمان، کاهش تقاضای جهانی به دلیل افزایش قیمت‌ها تا حدودی فشار موجود بر بازار را کاهش داده است. با این حال، اگر ذخایر بیش از این کاهش پیدا کنند، توان بازار برای مقابله با اختلال‌های جدید محدودتر خواهد شد.

بحران پالایشگاه‌ها فشار را بیشتر کرده است

مشکل بازار تنها به نفت خام محدود نمی‌شود. آسیب به پالایشگاه‌های خاورمیانه، کاهش صادرات سوخت روسیه به دلیل جنگ اوکراین و محدودشدن صادرات فرآورده‌های نفتی چین، ظرفیت عرضه بنزین، گازوئیل و سوخت جت را تحت فشار قرار داده است.

در نتیجه، قیمت فرآورده‌های نفتی می‌تواند حتی سریع‌تر از قیمت نفت خام افزایش پیدا کند؛ زیرا ظرفیت پالایش در شرایط فعلی محدود شده است.

مسیر فعلی صادرات نفت تا چه زمانی دوام دارد؟

عبور شبانه نفتکش‌ها، خاموش‌کردن AIS، اسکورت نظامی و انتقال محموله بین کشتی‌ها در خلیج عمان توانسته‌اند بخشی از صادرات نفت منطقه را حفظ کنند، اما این روش یک راه‌حل دائمی محسوب نمی‌شود.

ادامه این وضعیت به معنای باقی‌ماندن ریسک امنیتی در تنگه هرمز، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه و فشار بیشتر بر ذخایر نفتی جهان خواهد بود. در صورت ادامه اختلال، بازار برای حفظ تعادل میان عرضه و تقاضا ممکن است بیش از گذشته به کاهش مصرف و افزایش قیمت‌ها متکی شود.

جمع‌بندی

بازار نفت در برابر اختلال در تنگه هرمز تاکنون انعطاف بیشتری از انتظارها نشان داده است. مسیرهای جایگزین عربستان، افزایش تولید برخی کشورها، استفاده از ذخایر راهبردی و عبورهای کنترل‌شده نفتکش‌ها توانسته‌اند از یک شوک بزرگ‌تر جلوگیری کنند.

با این حال، کاهش شدید ذخایر نفتی و مشکلات پالایشگاهی نشان می‌دهد که این سازوکارها ظرفیت نامحدود ندارند. ادامه بحران می‌تواند هزینه انتقال انرژی و به‌ویژه قیمت گازوئیل و سوخت جت را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد. / منبع :‌CNN