شرکای اقتصادی ایران زیر فشار تحریم‌های آمریکا

به گزارش اتاق تجارت ؛ تشدید تهدیدهای آمریکا برای اعمال تحریم‌های گسترده علیه ایران، آینده روابط اقتصادی تهران با شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی را با ابهام روبه‌رو کرده است. عراق، ترکیه، روسیه، پاکستان و چین از مهم‌ترین کشورهایی هستند که روابط اقتصادی با ایران دارند و میزان همراهی آنها با فشارهای واشنگتن می‌تواند بر آثار تحریم‌ها تأثیر بگذارد.

آمریکا به دنبال تشدید فشار اقتصادی بر ایران

مقام‌های آمریکایی از آغاز دور تازه‌ای از فشارهای اقتصادی علیه ایران خبر داده‌اند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اعلام کرده است که واشنگتن اقدامات مالی گسترده‌ای را علیه ایران دنبال می‌کند و کشورهایی را که روابط اقتصادی خود را با تهران حفظ کنند نیز نسبت به پیامدهای این همکاری‌ها هشدار داده است.

اهمیت این تحولات تنها به اقتصاد ایران محدود نمی‌شود و شرکت‌ها و نهادهای دولتی خارجی که با ایران همکاری دارند نیز ممکن است در معرض تحریم‌های ثانویه آمریکا قرار گیرند.

روابط اقتصادی ایران با شرکای منطقه‌ای و جهانی

ایران در سال‌های گذشته شبکه‌ای از روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای منطقه و قدرت‌های اقتصادی جهان ایجاد کرده است. چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران محسوب می‌شود و روسیه، ترکیه، عراق و پاکستان نیز در بخش‌های مختلف اقتصادی با تهران همکاری دارند.

در مورد عراق، تهران تلاش کرده است روابط تجاری با بغداد را حفظ و برنامه‌هایی برای افزایش حجم مبادلات دو کشور دنبال کند.

ترکیه نیز از شرکای مهم ایران در حوزه انرژی است. بر اساس اطلاعات مطرح‌شده در گزارش، واردات گاز ایران از سوی ترکیه در نیمه نخست سال جاری بیش از ۵۰ درصد افزایش داشته است.

روسیه نیز برای توسعه تجارت با ایران، مسیرهای ارتباطی از طریق دریای خزر را مورد توجه قرار داده است؛ مسیری که می‌تواند به‌عنوان جایگزینی برای برخی مسیرهای جنوبی مطرح باشد.

موضع تهران در برابر فشارهای واشنگتن

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، پیش‌تر گفته بود فشار اقتصادی آمریکا در نهایت می‌تواند پیامدهایی برای خود واشنگتن داشته باشد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز اعلام کرده است که تهران از تهدیدها و فشارهای اقتصادی آمریکا هراسی ندارد و اقدامات واشنگتن در گذشته نیز به اهداف موردنظر خود نرسیده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری این وزارتخانه تأکید کرده است که تهران به‌صورت مستمر رفتار دیپلماتیک خود را برای پاسخ متناسب به تهدیدهای آمریکا تنظیم و به‌روزرسانی می‌کند.

بر اساس این مواضع، ایران اعلام کرده است که در برابر سیاست فشار اقتصادی تسلیم نخواهد شد و اجازه نخواهد داد زیرساخت‌های کشور هدف این فشارها قرار گیرد.

چین و روسیه در برابر تحریم ایران چه می‌کنند؟

حسنی عبیدی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه ژنو، تأکید کرده است که آثار تحریم‌های جدید تا حد زیادی به ماهیت آنها و میزان همراهی قدرت‌هایی مانند چین و روسیه بستگی دارد.

به گفته او، تشدید فشارها می‌تواند پیامدهایی مانند افزایش قیمت نفت داشته باشد و کشورهای نزدیک به تنگه هرمز نیز از تحولات ناشی از تحریم‌ها تأثیر بپذیرند.

تونی ناش، مدیرعامل و بنیان‌گذار شرکت «کاملِیت اینتلیجنس»، نیز معتقد است چین به دلیل حجم روابط تجاری خود با ایران به‌سادگی از همکاری با تهران صرف‌نظر نخواهد کرد و احتمالاً تلاش می‌کند روابط اقتصادی خود را با ایران حفظ کند.

آیا مسیر دیپلماسی همچنان باز است؟

همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی، گزارش‌هایی درباره تلاش دیپلماتیک پاکستان برای انتقال پیام‌های آمریکا به ایران منتشر شده است.

بر اساس این گزارش‌ها، پیشنهاد مطرح‌شده شامل تعلیق تحریم‌ها و رفع محاصره دریایی در برابر باز شدن تنگه هرمز عنوان شده است.

عماد آبشیناس، رئیس اتحادیه مراکز پژوهشی و مطالعاتی ایران، احتمال پذیرش چنین پیشنهادی از سوی تهران را بدون ارائه تضمین‌های واقعی برای توقف اقدامات خصمانه علیه ایران و متحدانش بعید دانسته است.

او همچنین گفته است که تهران تمایلی به بازگشت به مذاکرات جدید ندارد و بر پایبندی به چارچوب تفاهم قبلی تأکید می‌کند.

اختلاف دیدگاه‌ها درباره هدف نهایی تحریم‌ها

در ایران، برخی کارشناسان معتقدند افزایش فشار اقتصادی می‌تواند واکنش‌های شدیدتری در سیاست داخلی و خارجی ایجاد کند.

در مقابل، حسن منیمنه، پژوهشگر مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، تحریم‌های مورد بحث را فراتر از یک ابزار فشار اقتصادی برای بازگرداندن ایران به میز مذاکره ارزیابی کرده است.

به گفته او، این سیاست می‌تواند با هدف فرسایش داخلی و تضعیف ایران دنبال شود و در عین حال، زمینه را برای گزینه‌های نظامی احتمالی فراهم کند.

با این حال، میزان موفقیت این راهبرد به نحوه واکنش شرکای اصلی ایران و به‌ویژه چین و روسیه نیز وابسته دانسته شده است.

تحریم ایران و آینده روابط تهران با شرکای اقتصادی

مجموع مواضع مطرح‌شده نشان می‌دهد فشار آمریکا علیه ایران تنها مناسبات تهران و واشنگتن را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه روابط اقتصادی ایران با کشورهای دیگر را نیز در معرض فشار قرار داده است.

چین، روسیه، ترکیه، عراق و پاکستان هر کدام سطح متفاوتی از همکاری اقتصادی با ایران دارند و نحوه واکنش آنها به تحریم‌های آمریکا می‌تواند بر تجارت، انرژی، حمل‌ونقل و صادرات نفت ایران اثرگذار باشد.

همزمان، تهران اعلام کرده است که سیاست فشار اقتصادی را نمی‌پذیرد و برای پاسخ به اقدامات آمریکا، رویکرد دیپلماتیک خود را متناسب با شرایط تنظیم خواهد کرد.

منبع : الجزیره