مذاکرات فشرده قطر در تهران برای توافق ایران و آمریکا

یک منبع دیپلماتیک اعلام کرد میانجی‌های قطری در طول نشست روز جمعه به‌طور مستمر با کاخ سفید در ارتباط بودند. به گفته این منبع، گفت‌وگوها با پیشرفت مثبت همراه بوده، اما تلاش‌ها برای نهایی کردن توافق همچنان ادامه دارد.

قرار است رایزنی‌ها روز شنبه در دوحه قطر ادامه پیدا کند.

میانجی‌های قطری در تلاش هستند تهران و واشنگتن را درباره مجموعه‌ای از اقدامات متقابل به توافق برسانند. این اقدامات قرار است طی چند روز اجرا شود و زمینه بازگشت دو طرف به مذاکرات مستقیم درباره برنامه هسته‌ای ایران و سایر موضوعات را فراهم کند.

به گفته یک مقام آمریکایی، دو مطالبه اصلی تاکنون مانع پیشرفت مذاکرات شده است:

طرف مذاکره	مطالبه مطرح‌شده
دولت آمریکا	ارائه امتیازهای هسته‌ای از سوی ایران پیش از ازسرگیری مذاکرات
ایران	رفع محاصره دریایی آمریکا، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و فراهم شدن امکان فروش نفت

در همین حال، قطر در تلاش است ایران را به موافقت با بازدید بازرسان سازمان ملل از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده متقاعد کند. این اقدام به‌عنوان راهکاری برای ایجاد اعتماد مطرح شده و قرار است در مقابل آن، آمریکا بخشی از تحریم‌ها را کاهش دهد.

در دولت دونالد ترامپ درباره ادامه مسیر دیپلماسی یا بازگشت به اقدام نظامی علیه ایران دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد.

بر اساس اظهارات یک مقام آمریکایی، پیت هگست، وزیر جنگ، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نسبت به دستیابی به توافق هسته‌ای با دولت فعلی ایران بدبین هستند. این دو مقام معتقدند میراث سیاسی ترامپ باید با تضعیف بیشتر ساختار حاکمیتی ایران، از جمله از طریق حملات نظامی بیشتر، همراه باشد.

در مقابل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، ازسرگیری مذاکرات را دنبال می‌کنند. با این حال، به گفته منبع آمریکایی، ترامپ درباره اینکه ایران در نهایت توافقی مطابق خواسته‌های او را بپذیرد، تردید دارد.

رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره مذاکرات گفت که گفت‌وگوها ادامه دارد و طرف مقابل نیز خواهان مذاکره است. او همچنین تأکید کرد که برای ادامه این روند زمان وجود دارد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز از جمله نزدیکان ترامپ است که خواستار فرصت دادن به روند دیپلماتیک شده است. او هدایت کارزار فشار اقتصادی دولت آمریکا با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» را بر عهده دارد و معتقد است نباید با شتاب به درگیری نظامی بازگشت.

یک منبع منطقه‌ای اعلام کرده است که کشورهایی از جمله مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی از ایران خواسته‌اند پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با ازسرگیری مذاکرات موافقت کند.

در روزهای اخیر، رهبران عربستان و ترکیه نیز از دونالد ترامپ خواسته‌اند فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد. در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای انجام عملیات مشترک علیه ایران بلافاصله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تلاش می‌کند.

همچنین یک مقام آمریکایی گفته است احتمال دارد در صورت شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات، ترامپ به انجام یک عملیات نظامی گسترده علیه ایران تمایل بیشتری پیدا کند. این مقام مدعی شده است که احساس فشار سیاسی یا کنار گذاشته شدن از معادلات ممکن است رئیس‌جمهور آمریکا را به تصمیمی بزرگ سوق دهد.

با این حال، یک مقام کاخ سفید تأکید کرده است که نتایج انتخابات در تصمیم‌گیری ترامپ درباره ایران نقشی نخواهد داشت.

در گزارش منابع دیپلماتیک، احتمال ازسرگیری جنگ به‌عنوان عاملی با پیامدهای گسترده برای ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس مطرح شده است. تشدید درگیری‌ها می‌تواند زیرساخت‌های انرژی منطقه را در معرض حمله قرار دهد و بحران جهانی انرژی را تشدید کند.

ایران پیش‌تر اعلام کرده است در صورت حمله آمریکا به زیرساخت‌های انرژی این کشور، تأسیسات نفت و گاز عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت و بحرین را هدف قرار خواهد داد.

بر اساس این گزارش، هرگونه حمله آمریکا به ایران با مشارکت اسرائیل انجام خواهد شد. همچنین احتمال پاسخ موشکی ایران و مشارکت حزب‌الله در حملات علیه اسرائیل مطرح شده است.

مذاکرات فشرده قطر در تهران با هدف دستیابی به توافقی اولیه و بازگرداندن ایران و آمریکا به گفت‌وگوهای مستقیم انجام شده است. اختلاف بر سر امتیازهای هسته‌ای، محاصره دریایی، دارایی‌های مسدودشده و فروش نفت همچنان از موضوعات اصلی مذاکرات است. رایزنی‌ها قرار است در دوحه ادامه یابد.