شش پیامد مهم جنگ ایران بر بازار نفت پس از ۶ ماه

به گزارش اتاق تجارت ؛ شش ماه پس از آغاز حملات آمریکا به ایران، بازار جهانی انرژی با تغییرات قابل‌توجهی روبه‌رو شده است. افزایش قیمت سوخت، فشار بر ظرفیت پالایش، رشد انرژی‌های تجدیدپذیر، تغییر مسیرهای انتقال نفت، تحولات سیاسی آمریکا و استفاده گسترده‌تر از پهپادها، از مهم‌ترین پیامدهای جنگ ایران برای بازار نفت و امنیت انرژی جهان بوده‌اند.

رشد انرژی‌های تجدیدپذیر و خودروهای برقی

جنگ ایران در حالی بازار انرژی جهان را تحت تأثیر قرار داده که شواهد جدیدی از تقویت جایگاه خودروهای برقی و انرژی‌های تجدیدپذیر در کشورهای مختلف حکایت دارد؛ هرچند مصرف زغال‌سنگ نیز در برخی مناطق افزایش یافته است.

افزایش قیمت نفت و گاز و کاهش عرضه انرژی، از عوامل اصلی این روند محسوب می‌شوند. در عین حال، تداوم این وضعیت می‌تواند کشورها را به سمت تنوع‌بخشی بیشتر به سبد انرژی خود سوق دهد.

برای نمونه، فروش خودروهای برقی در برزیل و استرالیا افزایش یافته است. تایلند که یکی از خریداران بزرگ گاز طبیعی مایع به شمار می‌رود نیز پس از جنگ ایران، اهداف بلندمدت خود در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و هسته‌ای را تقویت کرده است.

بر اساس گزارش جدید BloombergNEF، صادرات تجهیزات انرژی پاک چین نیز رشد چشمگیری داشته است. طبق این گزارش، چین اکنون پنج ماه متوالی رکورد صادرات تجهیزات انرژی پاک را ثبت کرده است.

ایتان زیندلر، تحلیلگر ارشد BloombergNEF، می‌گوید جنگ در شرایطی آغاز شد که چین با ظرفیت مازاد قابل‌توجه در تولید تجهیزات انرژی پاک و کاهش رشد داخلی این بخش‌ها مواجه بود.

او معتقد است مصرف‌کنندگان انرژی در کشورهایی که با هزینه‌های بالاتر انرژی روبه‌رو شده‌اند و دسترسی آزادانه‌ای به کالاهای ارزان‌قیمت چینی دارند، به خرید این تجهیزات روی آورده‌اند.

واردات تجهیزات خورشیدی چینی به آفریقا نیز در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۷ درصد افزایش داشته است.

بحران دیزل؛ پیامد مستقیم فشار بر ظرفیت پالایش

یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ ایران برای بازار انرژی، تبدیل شدن بحران عرضه به بحران دیزل است.

کاهش یا آسیب دیدن ظرفیت پالایش در جهان و نبود سوخت‌های جایگزین مناسب باعث شده قیمت دیزل با شدت بیشتری افزایش پیدا کند. این افزایش قیمت تنها به بخش انرژی محدود نمی‌شود و هزینه حمل کالا، فعالیت‌های کشاورزی و بسیاری از بخش‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

دیزل سوخت اصلی کامیون‌ها و بخش مهمی از ماشین‌آلات کشاورزی و حمل‌ونقل است. بنابراین افزایش قیمت آن می‌تواند به تدریج در زنجیره قیمت کالاها نیز منعکس شود.

قیمت انرژی به موضوعی انتخاباتی در آمریکا تبدیل شده است

افزایش قیمت بنزین و دیزل به یکی از موضوعات مهم سیاسی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تبدیل شده است.

دموکرات‌ها تلاش دارند جمهوری‌خواهان را به دلیل افزایش هزینه سوخت تحت فشار قرار دهند و انتخابات پیش رو می‌تواند میزان تأثیرگذاری قیمت انرژی بر رفتار رأی‌دهندگان را مشخص کند.

در رقابت نزدیک سنا در ایالت اوهایو، شرود براون، سناتور سابق دموکرات، در تبلیغاتی که در ماه جاری منتشر کرده است، رقیب جمهوری‌خواه خود، جان هاستد، را با افزایش هزینه دیزل برای کشاورزان ناشی از جنگ مرتبط کرده است.

انعطاف بازار نفت بیشتر از پیش‌بینی‌ها بود

یکی دیگر از نکات مهم شش ماه گذشته، انعطاف‌پذیری بازار نفت در برابر اختلالات عرضه است.

با وجود اختلال در تردد از تنگه هرمز، قیمت نفت هرگز به سطوح ۲۰۰ دلار یا حتی ۱۵۰ دلار در هر بشکه که برخی تحلیلگران پیش‌بینی کرده بودند، نرسید.

دلیل این موضوع یک عامل واحد نیست. با این حال، کاهش قابل‌توجه و تا حدی غیرمنتظره خرید نفت توسط چین، بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، یکی از عواملی بود که توجه فعالان بازار را به خود جلب کرد.

این تحولات نشان داد بازار جهانی نفت می‌تواند در برابر برخی شوک‌های عرضه، مسیرهای متفاوتی برای تعدیل پیدا کند.

تنگه هرمز و شکل‌گیری نقشه جدید نفت

اختلال در تردد از تنگه هرمز باعث شده سرمایه‌گذاری در خطوط لوله‌ای که می‌توانند این مسیر آبی را دور بزنند، سرعت بگیرد.

تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ مسئول انتقال حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت بود و همچنان برای بازار انرژی اهمیت بسیار زیادی دارد؛ اما افزایش سرمایه‌گذاری در مسیرهای جایگزین می‌تواند در بلندمدت از میزان وابستگی بازار به این گذرگاه بکاهد.

امارات متحده عربی ساخت یک خط لوله مهم نفتی را سرعت بخشیده است. این خط لوله قرار است ظرفیت صادرات نفت از طریق بندر فجیره را دو برابر کند؛ مسیری که خارج از تنگه هرمز قرار دارد.

هم‌زمان، کشورهای بیشتری در حال ایجاد یا افزایش ذخایر استراتژیک نفت خود هستند. اندونزی و ویتنام از جمله کشورهایی هستند که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته‌اند.

پهپادها چهره امنیت انرژی را تغییر داده‌اند

استفاده از پهپادها علیه زیرساخت‌های انرژی در خاورمیانه و روسیه، یکی دیگر از پیامدهای مهم جنگ ایران و تحولات هم‌زمان منطقه‌ای است.

حملات پهپادی به زیرساخت‌های انرژی نشان داده است که تأسیسات نفتی و پالایشی بیش از گذشته در معرض تهدیدهایی قرار دارند که می‌توانند بر تولید، پالایش و انتقال انرژی اثر بگذارند.

این روند، استفاده از پهپادها علیه زیرساخت‌های انرژی را به یکی از ریسک‌های جدید و در حال تحول برای امنیت انرژی جهان تبدیل کرده است.

جمع‌بندی پیامدهای جنگ ایران برای بازار انرژی

شش ماه جنگ ایران تنها قیمت نفت خام را تحت تأثیر قرار نداده، بلکه پیامدهای آن در بخش‌های مختلف بازار انرژی دیده شده است. رشد انرژی‌های پاک، بحران دیزل، تغییر مسیرهای انتقال نفت، افزایش ذخایر استراتژیک و گسترش تهدیدهای پهپادی، از مهم‌ترین تحولاتی هستند که در این دوره مورد توجه قرار گرفته‌اند.

در همین مدت، بازار نفت برخلاف برخی پیش‌بینی‌های اولیه، توانسته است بخشی از فشار ناشی از اختلالات عرضه را جذب کند؛ در حالی که بازار فرآورده‌های پالایشی، به‌ویژه دیزل، فشار بیشتری را تجربه کرده است.