پشت‌پرده توافق اسرائیل و لبنان

به گزارش اتاق تجارت – این گزارش بر پایه گفت‌وگو با شش مقام آمریکایی، اسرائیلی و لبنانی که به‌طور مستقیم در جریان روند مذاکرات قرار داشتند، تهیه شده است. چهار روز مذاکره فشرده و بدون وقفه میان دولت‌های اسرائیل و لبنان در واشنگتن با یک هدف مشترک دنبال شد؛ کاهش نفوذ حزب‌الله و ایران در لبنان. به گفته مقام‌های آمریکایی، اسرائیلی و لبنانی، همین هدف مشترک زمینه پیشبرد مذاکرات را فراهم کرد.

 مذاکرات فشرده آمریکا، اسرائیل و لبنان برای دستیابی به توافق

به گفته منابع مطلع، چارچوب توافقی که با میانجی‌گری دولت دونالد ترامپ شکل گرفت، مهم‌ترین توافق سیاسی میان اسرائیل و لبنان در چهار دهه اخیر محسوب می‌شود، هرچند تمامی طرف‌های حاضر در مذاکرات اذعان دارند که تحقق کامل چشم‌انداز صلح پیش‌بینی‌شده در این توافق قطعی نیست.

در کنار امیدواری‌ها نسبت به توافق، نگرانی‌های جدی درباره احتمال واکنش  حزب‌الله نیز وجود دارد؛ موضوعی که می‌تواند لبنان را بار دیگر به سمت درگیری داخلی سوق دهد.همچنین این توافق در برخی موارد با تفاهم‌های حاصل‌شده میان آمریکا و ایران در سوئیس هم‌خوانی ندارد و ممکن است بر آتش‌بس شکننده میان دو کشور نیز تأثیر بگذارد.

نقش مذاکرات ایران و آمریکا در پرونده لبنان

ایران در هفته‌های اخیر تلاش کرد موضوع لبنان را وارد مذاکرات خود با آمریکا کند.در نتیجه، یادداشت تفاهمی تنظیم شد که طرف‌ها را به رعایت آتش‌بس در لبنان و حفظ تمامیت ارضی این کشور متعهد می‌کند؛ موضوعی که به دلیل ادامه حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان با چالش مواجه است.

در جریان مذاکرات سوئیس، آمریکا و ایران توافق کردند با مشارکت لبنان و میانجی‌گران پاکستانی و قطری، یک سازوکار جدید برای جلوگیری از درگیری و حفظ آتش‌بس در لبنان ایجاد شود.

این تصمیم موجب شگفتی مقام‌های اسرائیلی و لبنانی شد که معتقد بودند چنین اقدامی به تقویت جایگاه حزب‌الله و مشروعیت‌بخشی به نفوذ ایران در لبنان منجر خواهد شد.

 آغاز مذاکرات در واشنگتن

هم‌زمان با انتشار این خبر، دیپلمات‌های اسرائیلی و لبنانی خود را برای دور مهمی از مذاکرات در واشنگتن آماده می‌کردند.در نخستین نشست در وزارت خارجه آمریکا، سفیر اسرائیل در واشنگتن، تفاهم‌های جدید آمریکا و ایران درباره لبنان را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد و از میانجی‌های آمریکایی خواست درباره سیاست واشنگتن در قبال کاهش نفوذ ایران در لبنان توضیح دهند.

نمایندگان لبنان نیز خواستار شفاف‌سازی در این زمینه شدند. به گفته یکی از منابع، فضای نخستین روز مذاکرات بسیار پرتنش بود.

روند مذاکرات و اسناد مورد بررسی

گفت‌وگوها در دو مسیر جداگانه انجام شد؛ یک مسیر امنیتی با حضور مقام‌های نظامی و مسیر دیگر سیاسی با مشارکت دیپلمات‌ها. مقام‌های ارشد وزارت دفاع و وزارت خارجه آمریکا نیز نقش میانجی را بر عهده داشتند.

سه سند اصلی در مذاکرات مورد بررسی قرار گرفت:

• توافق چارچوب
• پیوست امنیتی
•  توافق مربوط به خروج اولیه نیروهای اسرائیلی از دو منطقه آزمایشی و جایگزینی ارتش لبنان

در روز چهارشنبه روند مذاکرات سرعت گرفت و مقام‌های آمریکایی امیدوار شدند توافق تا روز بعد نهایی شود.

اما روز پنج‌شنبه اختلاف‌ها دوباره افزایش یافت و مهم‌ترین چالش بر سر شرایط و محل خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان شکل گرفت.در نهایت، نخست‌وزیر اسرائیل و رئیس‌جمهور لبنان خواستار فرصت بیشتری برای مشورت با مقامات کشورشان شدند و آمریکا نیز مذاکرات را یک روز تمدید کرد.

 نقش مقام‌های ارشد آمریکا در نهایی شدن توافق

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پس از بازگشت از سفر منطقه‌ای خود به واشنگتن، به‌طور مستقیم در روند مذاکرات حضور یافت. او از روز سه‌شنبه تاکنون حدود هشت تماس تلفنی با بنیامین نتانیاهو و جوزف عون برقرار کرده بود. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز با هر دو طرف گفت‌وگو کرد.

روبیو تأکید کرد که رئیس‌جمهور ترامپ خواهان نهایی شدن توافق تا پایان هفته است.

  اختلاف بر سر خروج نیروهای اسرائیلی

در آخرین مرحله مذاکرات، آمریکا از اسرائیل خواست دو تغییر در متن توافق ایجاد کند؛ از جمله خروج نیروهای اسرائیلی از یکی از روستاهای جنوب لبنان و تصریح آغاز روند گسترده‌تر عقب‌نشینی از خاک لبنان.

در جریان تماس میان سفیر اسرائیل و نخست‌وزیر این کشور، درباره این تغییرات اختلاف‌نظر به وجود آمد.سفیر اسرائیل بعداً اعلام کرد اختلاف دیدگاه در جریان مذاکرات امری طبیعی بوده و هدف، حفظ منافع حیاتی اسرائیل است.

واکنش حزب‌الله و تحولات داخلی لبنان

یکی از منابع آگاه اعلام کرد اگرچه اعتماد زیادی میان اسرائیل و لبنان وجود نداشت، اما هر دو طرف در نهایت به این نتیجه رسیدند که برای جلوگیری از افزایش نفوذ ایران باید به توافق دست یابند.

پس از اعلام توافق، تنش‌های داخلی در لبنان افزایش یافت.

حزب‌الله تلاش کرد در بیروت تجمع اعتراضی برگزار کند، اما تنها چند صد نفر در این تجمع حضور یافتند و نیروهای امنیتی آن را متفرق کردند.

همچنین نیروهای امنیتی لبنان ده‌ها پوستر نصب‌شده توسط حزب‌الله در مسیر فرودگاه بین‌المللی بیروت را جمع‌آوری کردند. دولت لبنان نیز پوسترهایی با شعار «لبنان اول» جایگزین آن‌ها کرد که برخی از آن‌ها بعداً توسط هواداران حزب‌الله به آتش کشیده شد.

نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، توافق با اسرائیل را «باطل، تحقیرآمیز و تسلیم حاکمیت» توصیف کرد و اعلام کرد که حزب‌الله به مقاومت در برابر حضور اسرائیل ادامه خواهد داد.

دونالد ترامپ پس از نهایی شدن توافق با جوزف عون تماس تلفنی برقرار کرد و این توافق را به وی تبریک گفت.بر اساس اعلام دفتر ریاست‌جمهوری لبنان، ترامپ وعده داد آمریکا تمامی حمایت‌های لازم را برای اجرای توافق، تقویت حاکمیت لبنان و گسترش حاکمیت دولت این کشور بر سراسر خاک لبنان فراهم خواهد کرد.

در پایان این گفت‌وگو، رئیس‌جمهور آمریکا از جوزف عون برای سفر به کاخ سفید دعوت کرد و انتظار می‌رود این دیدار در اواسط ماه ژوئیه برگزار شود./ منبع :‌ آکسیوس