انتخابات اسرائیل و آمریکا چه اهمیتی برای ایران دارد؟

در شرایطی که نگرانی‌ها درباره ازسرگیری درگیری‌های نظامی افزایش یافته، ایران نشانه‌ای از عقب‌نشینی از خواسته‌های اصلی خود نشان نداده است. تهران می‌گوید هدف مذاکرات نباید صرفاً دستیابی به آتش‌بس موقت باشد، بلکه باید به پایان جنگ و ایجاد سازوکارهایی برای جلوگیری از حملات دوباره آمریکا و اسرائیل منجر شود.

نگار مرتضوی، مجری و سردبیر پادکست ایران، به الجزیره گفت اولویت تهران پایان دائمی جنگ و ایجاد بازدارندگی در برابر تکرار حملات نظامی است.

بر اساس گزارش الجزیره، ایران برای بازگشت تردد عادی کشتی‌ها از تنگه هرمز، خواستار رفع تحریم‌ها، پایان محاصره دریایی بنادر خود در خلیج فارس و دریافت تضمین‌هایی درباره خودداری آمریکا از حملات مجدد است. در مقابل، واشنگتن خواهان امتیازهای بیشتری از ایران، از جمله در زمینه برنامه هسته‌ای، پیش از توافق نهایی صلح است.

یکی از موانع اصلی پیشرفت مذاکرات، بی‌اعتمادی ایران به تعهدات آمریکا عنوان شده است. مقام‌ها و تحلیلگران ایرانی معتقدند توافق‌های پیشین نتوانسته‌اند مانع از سرگیری حملات نظامی شوند.

نخستین حملات جنگ جاری در ۲۸ فوریه و هم‌زمان با ادامه مذاکرات صلح در عمان آغاز شد. پیش از آن نیز اسرائیل در ژوئن سال گذشته جنگی ۱۲روزه علیه ایران به راه انداخت که آمریکا به آن پیوست.

در ژوئن امسال، با میانجی‌گری پاکستان و قطر، تفاهمی برای بازگشایی تنگه هرمز، پایان محاصره بنادر ایران و فراهم‌کردن زمینه مذاکرات هسته‌ای شکل گرفت؛ اما این توافق با ازسرگیری حملات دو طرف دوام نیاورد. در ادامه، حملات آمریکا به ایران برای چند هفته در ژوئیه ادامه یافت و ایران نیز حملاتی تلافی‌جویانه علیه دارایی‌های نظامی آمریکا و زیرساخت‌های انرژی در کشورهای همسایه خلیج فارس و اردن انجام داد.

سینا توسی، پژوهشگر ارشد غیرمقیم مرکز سیاست بین‌الملل، به الجزیره گفت ناکامی توافق قبلی باعث شده است تهران بر دریافت تضمین‌های ملموس‌تر و پایدارتر اصرار کند.

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرده است که نیروهای مسلح کشور برای پاسخ به هرگونه حمله جدید آمادگی دارند. او همچنین گفته است بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات صلح به اقدام‌های مشخص واشنگتن برای بازسازی اعتماد وابسته است.

خواسته‌های اعلام‌شده ایران	توضیح
تعلیق تحریم‌ها	توقف فشارهای تحریمی علیه ایران
آزادسازی دارایی‌ها	رفع انسداد دارایی‌های ایران
پایان محاصره دریایی	رفع محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا
تضمین عدم حمله مجدد	ارائه تعهدهای مشخص درباره خودداری از حملات تازه
بازگشایی تنگه هرمز	ازسرگیری تردد عادی کشتی‌ها در چارچوب توافق

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درباره مسیر پیش‌رو موضعی مبهم داشته است. او روز یکشنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران پرسید که آیا باید با ایران به توافق برسد یا آن را از میان بردارد. ترامپ پیش‌تر گفته بود حملات علیه ایران تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر انجام نخواهد شد.

انتخابات پیش‌رو در آمریکا و اسرائیل از دیگر عواملی است که به گفته تحلیلگران در محاسبات ایران اهمیت دارد. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا قرار است ترکیب کنگره را برای دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ مشخص کند.

در این انتخابات، تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی از ۱۰۰ کرسی سنا به رأی گذاشته می‌شود. جنگ با ایران نیز به یکی از موضوعات مناقشه‌برانگیز سیاست داخلی آمریکا تبدیل شده است.

نظرسنجی رویترز و ایپسوس در اوایل اکتبر نشان داد تنها ۳۴ درصد از آمریکایی‌ها عملکرد ترامپ در مدیریت جنگ را تأیید می‌کنند؛ رقمی که در دوره‌های ریاست‌جمهوری او پایین‌ترین میزان گزارش‌شده در این زمینه عنوان شده است.

از سوی دیگر، افزایش قیمت انرژی و نزدیک به دو برابر شدن قیمت گازوئیل، فشار بیشتری بر کشاورزان و کسب‌وکارهای کوچک وارد کرده و نگرانی‌ها درباره تورم و هزینه‌های زندگی را افزایش داده است.

گزارش‌هایی به نقل از مقام‌های ایرانی مطرح کرده‌اند که تهران ممکن است با طولانی‌کردن مذاکرات، از فراهم‌شدن زمینه یک دستاورد سیاسی برای ترامپ پیش از انتخابات جلوگیری کند. تحلیلگران همچنین معتقدند کاهش احتمالی اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره می‌تواند دامنه مانور دولت آمریکا را محدود کند.

نگار مرتضوی گفته است تهران می‌خواهد به واشنگتن و رؤسای‌جمهور آینده آمریکا نشان دهد که حمله به ایران هزینه‌های نظامی، اقتصادی و سیاسی در پی خواهد داشت.

گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل و از چهره‌های اصلی مخالف نتانیاهو، بارها درباره برنامه هسته‌ای و نفوذ منطقه‌ای ایران ابراز نگرانی کرده است.

تحلیلگران می‌گویند مقام‌های ایرانی پیامدهای سیاسی جنگ را در هر دو کشور دنبال می‌کنند، اما هم‌زمان احتمال تشدید دوباره درگیری‌ها پس از انتخابات را نیز در نظر دارند.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین اهرم‌های ایران در مذاکرات با آمریکا به شمار می‌رود. پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع‌شده جهان از این مسیر عبور می‌کرد.

بر اساس داده‌های مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، تعداد حملات به کشتی‌های تجاری در اطراف تنگه هرمز در ماه اکتبر به بالاترین میزان رسیده است.

قیمت نفت برنت در هفته گذشته و پس از حملات ایران به نفتکش‌ها از ۱۱۷ دلار در هر بشکه فراتر رفت؛ در حالی که قیمت آن پیش از جنگ حدود ۷۲ دلار بود. در همین حال، حجم تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز همچنان فاصله زیادی با سطح پیش از جنگ دارد.

کریس بوچامپ، تحلیلگر ارشد بازار در گروه آی‌جی، به الجزیره گفت ایران از فشار اقتصادی ناشی از اختلال در کشتیرانی در چارچوب رقابتی فرسایشی با آمریکا بهره می‌گیرد. به گفته او، تهران می‌داند که این رقابت به سنجش میزان تحمل فشار از سوی دو طرف تبدیل شده است.

روز دوشنبه، مقام‌های ارشد عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه با مقام‌های ایرانی دیدار کردند و بر ادامه گفت‌وگوها درباره صلح و امنیت منطقه تأکید داشتند. این سه کشور در ماه اوت پیمان دفاعی مکه را امضا کرده بودند.

چین نیز روز سه‌شنبه اعلام کرد به‌زودی فرستاده‌ای را برای رایزنی با کشورهای مرتبط به منطقه اعزام می‌کند تا به جلوگیری از دور تازه تشدید تنش کمک کند.

این تحرکات دیپلماتیک در شرایطی انجام می‌شود که نگرانی‌ها درباره پیامدهای منطقه‌ای جنگ افزایش یافته است. حملات هفته‌های اخیر حوثی‌های یمن، که با ایران همسو هستند، علیه عربستان سعودی نیز به تنش‌های منطقه‌ای افزوده است.

رامی خوری، تحلیلگر سیاسی و پژوهشگر غیرمقیم مرکز عرب در واشنگتن، هدف فوری نشست کشورهای منطقه را کاهش تنش، بازگشت به روند دیپلماتیک و تلاش برای دستیابی به آتش‌بس دائمی دانست. او افزود که میانجی‌گری عربستان، پاکستان و ترکیه و احتمال مشارکت کشورهای دیگر می‌تواند در این مسیر نقش داشته باشد.

سینا توسی نیز گفت کشورهای منطقه به‌تدریج به این جمع‌بندی می‌رسند که امنیت آن‌ها از امنیت ایران جدا نیست. به گفته او، تثبیت وضعیت یمن در شرایط تداوم تقابل گسترده آمریکا و ایران دشوار خواهد بود و دستیابی به توافقی پایدار نیز بدون کاهش تهدیدهای نظامی منطقه‌ای با موانع روبه‌رو می‌شود.

ایران در حالی بر پایان دائمی جنگ، رفع تحریم‌ها و دریافت تضمین‌های امنیتی تأکید دارد که کشورهای منطقه و چین تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها افزایش داده‌اند. بی‌اعتمادی به واشنگتن، اهرم ایران در تنگه هرمز و تحولات انتخاباتی آمریکا و اسرائیل از مهم‌ترین عوامل مطرح‌شده در محاسبات تهران هستند.

منبع : الجزیره