جنگ ایران چگونه عرضه انرژی جهان نفت و گاز را تغییر داده است؟
جنگ ایران جریان انتقال انرژی در جهان را مختل کرده و امنیت عرضه نفت و گاز را به یکی از دغدغه‌های اصلی دولت‌ها تبدیل کرده است. وابستگی بازار جهانی به سوخت‌های فسیلی، اهمیت تنگه هرمز و کاهش ذخایر اضطراری نفت از جمله عواملی هستند که در این بحران نقش دارند.
به گزارش اتاق تجارت ، با وجود رشد انرژی‌های تجدیدپذیر، سوخت‌های فسیلی همچنان منبع اصلی تأمین انرژی در جهان هستند. بر اساس آمار ارائه‌شده در گزارش الجزیره، نزدیک به ۸۱ درصد مصرف انرژی جهانی از نفت، زغال‌سنگ و گاز طبیعی تأمین می‌شود.
سهم سوخت‌های فسیلی در تأمین انرژی جهان
نفت با سهم ۳۱.۴ درصدی بزرگ‌ترین منبع انرژی جهان است. زغال‌سنگ با ۲۵.۹ درصد و گاز طبیعی با ۲۳.۵ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. انرژی هسته‌ای، زیست‌توده سنتی و سایر منابع، سهم باقی‌مانده را تشکیل می‌دهند.
سهم منابع مختلف از مصرف انرژی جهان
| منبع انرژی | سهم از مصرف جهانی |
|---|---|
| نفت | ۳۱.۴ درصد |
| زغال‌سنگ | ۲۵.۹ درصد |
| گاز طبیعی | ۲۳.۵ درصد |
| سایر منابع | حدود ۱۹.۲ درصد |
تمرکز تولید انرژی در چند منطقه محدود باعث شده است اختلال در عرضه از هر یک از این مناطق، بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. خاورمیانه بزرگ‌ترین منطقه تولیدکننده نفت و آمریکای شمالی بزرگ‌ترین تولیدکننده گاز طبیعی معرفی شده‌اند. روسیه و آسیای مرکزی نیز در تولید هر دو منبع نقش مهمی دارند.
اهمیت خاورمیانه در انتقال نفت و گاز
نقش خاورمیانه در بازار انرژی تنها به حجم تولید آن محدود نیست؛ مسیرهای دریایی این منطقه نیز برای انتقال نفت و گاز به مصرف‌کنندگان جهان اهمیت زیادی دارند. تنگه هرمز، تنگه باب‌المندب و کانال سوئز سه مسیر مهم در زنجیره انتقال انرژی هستند.
پیش از آغاز جنگ ایران، حدود ۲۷ درصد تجارت دریایی نفت جهان و نزدیک به ۲۰ درصد تجارت گاز طبیعی مایع‌شده از تنگه هرمز عبور می‌کرد. این گذرگاه در شرق شبه‌جزیره عربستان قرار دارد و بخش مهمی از صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس از آن انجام می‌شود.
در غرب شبه‌جزیره عربستان، تنگه باب‌المندب دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و کانال سوئز مسیر دریای سرخ به دریای مدیترانه را فراهم می‌سازد. گسترش درگیری‌ها در خاورمیانه و تشدید جنگ داخلی یمن، رفت‌وآمد از این مسیرها را نیز کاهش داده و برخی محموله‌های انرژی را به مسیرهای طولانی‌تر در اطراف آفریقا سوق داده است.
ریچارد متیوز، مدیر بخش مشاوره و تحقیقات شرکت کشتیرانی گیبسون، به الجزیره گفته است که تنگه هرمز به دلیل نبود مسیر دریایی جایگزین، با سایر گلوگاه‌های حمل‌ونقل تفاوت دارد. خطوط لوله بخشی از ظرفیت انتقال را فراهم می‌کنند، اما جایگزین کامل مسیر دریایی نیستند.
کدام کشورها بیشترین وابستگی را به نفت خاورمیانه دارند؟
اختلال در صادرات انرژی خلیج فارس بر هزینه سوخت، حمل‌ونقل و کالاهای اساسی اثر گذاشته است. کشورهایی که به نفت، گاز و کودهای شیمیایی این منطقه وابسته‌اند، با افزایش قیمت‌ها، تأخیر در تحویل محموله‌ها و ضرورت یافتن تأمین‌کنندگان جایگزین روبه‌رو شده‌اند.
بر اساس داده‌های منتشرشده در گزارش الجزیره، اریتره و ماداگاسکار بیشترین وابستگی را به نفت خاورمیانه دارند. حدود ۹۰ درصد نفت مورد نیاز هر یک از این دو کشور از منطقه تأمین می‌شود. پاکستان، ژاپن و کنیا نیز سهم بالایی از نفت خود را از خاورمیانه وارد می‌کنند.
سهم خاورمیانه از تأمین نفت کشورهای منتخب
| کشور | سهم نفت تأمین‌شده از خاورمیانه |
|---|---|
| اریتره | حدود ۹۰ درصد |
| ماداگاسکار | حدود ۹۰ درصد |
| پاکستان | ۷۸ درصد |
| ژاپن | ۷۷ درصد |
| کنیا | ۷۷ درصد |
وابستگی کشورهای آسیایی به گاز خاورمیانه
جایگزینی گاز وارداتی از خاورمیانه، به‌ویژه گاز طبیعی مایع‌شده، دشوارتر از نفت عنوان شده است. بخش قابل توجهی از این محموله‌ها از قطر و امارات متحده عربی صادر می‌شود و برای رسیدن به بازارهای جهانی باید از تنگه هرمز عبور کند.
کاهش عرضه باعث شده است کشورهای وابسته به این محموله‌ها برای تأمین سوخت و برق هزینه بیشتری بپردازند و برای خرید محموله‌های محدود موجود با یکدیگر رقابت کنند. واردکنندگانی که ذخایر اندکی دارند، با دشواری بیشتری برای یافتن منابع جایگزین مواجه شده‌اند.
سهم گاز مصرفی تأمین‌شده از خاورمیانه
| کشور | سهم گاز تأمین‌شده از خاورمیانه |
|---|---|
| کره جنوبی | ۳۱ درصد |
| هند | ۲۹ درصد |
| پاکستان | ۲۷ درصد |
| تایوان | ۲۶ درصد |
ذخایر اضطراری نفت جهان تحت فشار قرار گرفته‌اند
ذخایر اضطراری نفت برای مقابله با قطع یا کاهش عرضه نگهداری می‌شوند و در جریان جنگ، یکی از ابزارهای اصلی کشورها برای جبران کمبود بوده‌اند. با این حال، مقام‌های صنعت انرژی نسبت به کاهش ظرفیت قابل استفاده این ذخایر هشدار داده‌اند.
به گزارش الجزیره، آمین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکوی عربستان، در مجمع اطلاعات انرژی در لندن اعلام کرده است که برآوردها از باقی‌ماندن کمتر از ۶ میلیارد بشکه ذخایر تجاری حکایت دارند؛ بخش عمده این ذخایر نیز عملاً در دسترس بازار نیست.
آژانس بین‌المللی انرژی در ماه مارس رکورد ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری اعضای خود را آزاد کرد. این نهاد اکنون برای عرضه ۱۰۰ میلیون بشکه دیگر نفت خام و گازوئیل آماده می‌شود تا فشار ناشی از افزایش قیمت گازوئیل کاهش یابد. بخشی از حجم اعلام‌شده ممکن است مربوط به محموله‌های آزادشده در ماه مارس باشد که هنوز به بازار نرسیده‌اند.
مقایسه ذخایر نفت کشورهای منتخب پیش از عرضه‌های امسال
| کشور | ذخایر برآوردشده نفت |
|---|---|
| چین | ۱.۴ میلیارد بشکه |
| ایالات متحده | ۴۱۳ میلیون بشکه |
| ژاپن | ۲۶۳ میلیون بشکه |
چین پیش از عرضه‌های اضطراری امسال بزرگ‌ترین ذخایر نفت را در اختیار داشت؛ رقمی که از مجموع ذخایر کشورهای دیگر در فهرست مورد اشاره بیشتر بود. آمریکا و ژاپن پس از چین قرار داشتند.
نشست انرژی ریاض در سایه اختلال در عرضه جهانی
با وجود حمله حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض که بنا بر اعلام اداره کل هوانوردی غیرنظامی عربستان ۱۲ کشته و ۳۰۹ زخمی بر جای گذاشت، نشست بزرگ انرژی در این شهر برگزار شد.
وزارت انرژی عربستان اعلام کرد بیست‌وپنجمین کنگره جهانی انرژی نفت در ریاض آغاز شده است. نشست وزیران هفدهمین مجمع بین‌المللی انرژی نیز در حاشیه این رویداد و در چارچوب «هفته انرژی ریاض» برگزار می‌شود؛ برنامه‌ای که تا پنجشنبه ادامه دارد.
ایتالیا، یکی از دو کشور میزبان نشست مجمع بین‌المللی انرژی، از طریق ارتباط تصویری در جلسه شرکت می‌کند و نیجریه، میزبان دیگر، نماینده‌ای به این رویداد فرستاده است.
مجمع بین‌المللی انرژی ۶۸ کشور را گرد هم می‌آورد که بیش از ۹۰ درصد عرضه و تقاضای جهانی نفت و گاز را به خود اختصاص می‌دهند. عربستان، آمریکا و روسیه از اعضای این مجمع هستند. نشست امسال در شرایطی برگزار می‌شود که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران جریان انتقال انرژی را مختل کرده و دولت‌ها را به بازنگری در سیاست‌های امنیت انرژی واداشته است.
جمع‌بندی
جنگ ایران با ایجاد اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، وابستگی کشورها به نفت و گاز خاورمیانه را برجسته کرده است. تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های صادرات انرژی به شمار می‌رود و محدودیت عرضه، هزینه تأمین سوخت را افزایش داده است. هم‌زمان، آزادسازی ذخایر اضطراری نفت و کاهش موجودی‌های قابل دسترس، اهمیت امنیت انرژی را در بازارهای جهانی افزایش داده است.
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰